Thánh Phêrô Nguyễn Văn Tự, tử đạo ngày 05/9/1838

Thánh Phêrô Nguyễn Văn Tự, Linh mục, tử đạo ngày 05/9/1838
Thánh Phêrô Nguyễn Văn Tự sinh năm 1796 tại làng Ninh Cường (nay thuộc Giáo xứ Ninh Cường, Giáo phận Bùi Chu). Từ nhỏ, chú Tự đã xin vào sống trong nhà xứ, sau đó được vào chủng viện và chịu chức linh mục lúc 30 tuổi. Năm sau, cha Tự xin gia nhập dòng Đa Minh và tuyên khấn ngày 04/01/1827. Suốt 12 năm, cha tận tụy coi sóc giáo dân trong nhiều xứ đạo được trao phó.
Vào thời vua Minh Mạng bách hại đạo, dân làng Kẻ Mốt gồm toàn người Công giáo, nên quan quân nghĩ, chắc hẳn nơi đó phải có Linh mục trú ẩn. Ngày 29/6/1838, quan quân bao vây cả làng. Binh lính lùng sục tìm kiếm giáo sĩ trong tất cả mọi gia đình. Họ không tìm thấy linh mục, nhưng lại tìm thấy tràng hạt, ảnh tượng và áo lễ. Quan tức giận định phá hủy cả làng, khiến các trưởng lão trong làng phải cùng nhau góp tiền đưa cho quan để làng khỏi bị phá hủy. Một số giáo dân vì yếu đức tin và sợ hãi nên đã bỏ đạo. Tất cả các trưởng gia đình phải ra đình làng để lấy khẩu cung. Cuối cùng, ông y sĩ Ninh không chịu nổi đòn vọt nên đã nói ra chỗ cha Tự đang ẩn náu. Hôm ấy, khi cha vừa dâng Lễ xong, quân lính kéo đến vây kín. Họ lục soát, thế là cha bị bắt cùng với thầy giảng Bùi Văn Úy.
Quan huyện ngỏ ý muốn nhận tiền chuộc, rồi sẽ tha, nhưng cha Tự bày tỏ lập trường: “Đối với tôi, bị bắt vì đạo thánh là một hồng ân Chúa ban. Tiền bạc thì tôi không có, còn nếu làm phiền hà giáo hữu thì tôi lại càng không muốn”. Tại công đường, ngày 10/7/1838, quan yêu cầu cha Tự giải thích, cắt nghĩa các đồ đạo mà lính tráng tịch thu được. Cha dùng cơ hội đó để rao giảng đạo Chúa.
Ngày 09/8/1838, quan cho đặt tại công đường một bên là Thánh Giá đặt dưới đất và bên kia là dụng cụ khổ hình, quan tổng đốc hạ giọng ôn tồn: “Tôi thực tình không muốn kết án ông, tôi muốn ông chối đạo, đạp ảnh, để sống những ngày còn lại được an nhàn tuổi già”. Cha Tự cương quyết trả lời: “Là đạo trưởng, không lẽ tôi phạm tội nặng như thế, để rồi không ai có thể tha cho tôi được”.
Không thuyết phục được Cha, quan trình lên triều đình xin châu phê án tử. Ngày 02/9/1838, vua Minh Mạng phê chuẩn án trảm quyết đạo trưởng Nguyễn Văn Tự. Cha Tự bị giam trong tù, khi đoán biết ngày xử án đã gần kề, cha nhờ người nhắn xin cha Phương đến ban Bí tích Giải tội và trao Mình Thánh cho mình.
Ngày 05/9/1838 tại pháp trường Cổ Mễ, Bắc Ninh, cha cung kính cầm tượng Chúa chuộc tội, miệng thì thầm cầu nguyện. Sau khi bị trảm quyết, theo lệnh quan, thi hài cha được chôn gần chỗ hành hình. Giáo hữu đã đưa tiền chuộc và rước thi hài cha về an táng tại giáo xứ Nghĩa Vụ. Hiện nay, hài cốt của cha được lưu giữ trong nhà thờ xứ Trung Lai, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, Giáo phận Bắc Ninh.
Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Tự được nâng lên hàng chân phước ngày 27/5/1900 và được tôn phong hiển thánh ngày 19/6/1988.